CÎHAN YILDIRIM kîye:

Cîhan Yildirim, di sala 1972 an de li Misircê (Kurtalan) hatiye dunê, dibistana seretayî û ya navînî li wur xelas kiriye. Di sala 1996 an de Zanîngeha Dîcleyê Beşa Mamostehiya Zimanê Fransizî ya Fakûlteya Perwerdehiyê kuta kiriye. Di heman salê de li Amedê dest bi mamostehiyê kiriye. Niha jî li Amedê vî karî didomine.

Yildirim, di salên şagirtiya zankoyê de dest bi xebatên çandî û wêjeyî kir, wî lêkolînan pêk anî. Di salên 1990 î de ji bo demek kurt rojnamevanî û (di qenalên herêmî de) programçêkeriya TV’yan kir. Carna hin nivîsên wî di Kovara W de de an di malpera Diyarname, Welatperwer û Zimanperwer de derçûn. Niviskar endamê Koma Zimanperwer e û niha zimanperwer.com de dinivisine..

BERHEMÊN WÎ YÊN DIN EV IN:

1-Dağların Efendisi/KOÇERO (Weşanxaneya Orîent – 2006) Roman
(Weşanxaneya Ava – 2010) Çapa duyemin
2-”Elik û Fatik” (Weşanxaneya Şaredariya Qeyapinarê – Berhevkirin 2009) Çîrok
3-”Zenga Zéra” (Weşanxaneya Şaredariya Qeyapinarê-Berhevkirin 2009) Çîrok
4-”Nîvê Şevê û Tirkî” (Weşanxaneya Pêrî-2010) Çîrok

Pirtûka helbestên dînik ya Occo Mahabad derket….

Occo Mahabad di sala 1977′an de li Wanê hatiye dinê.Piştî qedandina zanîngeha Stenbolê dest bi nivîsandinê dike.Ji xêynî helbestan ji bo fîlmên biyanî binnivîsan amede dike.Pir fîlmên biyanî ji aliyê Occo Mahabad ve hatiye Kurdîkirin.

Occo Mahabad bi xebatên xwe yên teknîkî ve jî tê nasîn.Heta niha 250 bernameyên kompîturê ji aliyê wî ve hatiye Kurdîkirin.Ji bo standartîzbûna zimanê teknîkî bi salan e xebatan çêdike.

Occo Mahbad bi helbest,werger,nivîs û gotarên xwe yên cur bi cur jiyana me ya Kurdewarî bi xebatên xwe yên domdar ronî dike….

Ez dixwazim hinekî li ser pirtûka wî ya helbestan ku navê wî HELBESTÊN DINIK e behs bikim…

 Helbestên Dînik ji 80 rûpelan pêk tê,di nav de 69 helbest hene.Pirtûk ji aliyê weşanxaneya AVA’yê hat weşandin…

Occo Mahabad di vê pirtûka xwe de xwestiye ku qalib û qlîşeyên zimanê helbestên Kurdî bişkêne.Lewmaem zimanê Occo Mahabadde şop û dengên Melayê Cîzîrî û Ehmedê Xanî dibînin.Di helbestan de şêweya modern û yên dengbêjî bi hev re hatine bikaranîn.

Mijara helbestan bi giştî li ser evîn,eşq û pevşabûnan e.

  Occo Mahabad di nava helbestên xwe de 12 cure,şêwe û terz bi kar aniye.

  Her cure tehmeke cuda di dilê me de dihêle…

Lê rastiyek heye ku helbestên Occo Mahabad pir erotîk tên dîtin.Di helbestên wî de mijara erotîzm cihê xwe yê sereke diparêze.Lewma ew helbestên erotîk pir tên rexnekirin.

Lê bi min erotîzm parçeya jiyana me ye ji Ehmedê Xanî bigire heta hemû stranên dengbêjî de jî cihekî girîng digire……..

Her stran de em dikarin şopa erotîzmê bibînin…Ev pir normal e ji ber ku erotîzm her roj tê jiyîn her şev mevanê me ye,divê em vê rastiyê jî qebûl bikin…

Hûn dikarin pirtûka wî ya HELBESTÊN DÎNIK ji weşanxaneya AVA’yê bixwazin…

 avayayinlari@hotmail.com       

 Nivîs:Bawer Ronî…

Welatperwer / Pirtûk – Mijabad ji nû ve çab bû

Yekem romana Jan Dost “Mijabad” ku sala 2004an çap bûbû, cara duyemîn di nav weşanên Avesta de çap bû.
Avesta hemû berhemên Jan Dost ji nû ve diweşîne. Berî demekê çapa 4an a “Kela Dimdimê”, çapa 2yan a “3 gav û 3darek”, çapa 2yan a “Dîwana Jan” hatibû belavkirin. Di dorê de çapa nû a “Mîrname” û romana nû “Martînê Bextewer” heye.

Ji bo “Mijabad”ê çend gotin:
…“Mijabad”, bi tevayiya xwe romaneke serketî ye, gelekî bi serketî ye. Min bawer nedikir ku ewqasî be, lê min nihêrî ku ji baweriya min jî wêdetir û gelekî başir bûye.

Ew cîhên tê de, ew navên qehremanan û ew tarîxên ku tê de destnîşan in… ku ew hemî di cîh û wexta xwe de bin (qesta min ku çewtî di wan de tunebe) romaneke bêqisûr e û gotinên zêde jî heram in.
Hesenê Metê

Mirov dikare bibêje ku Mijabad harmoniya trajediyê ye. Di romanê de trajediya şexsî, neteweyî û trajediya mirovahiyê bi hostatî li hev hatiye hunandin. Her çiqas mijar li ser bûyereke neteweyî be jî romannus lehengên romanê qurbana mijarê nekiriye, yanê êşa evînê qurbana hestên neteweyî nekiriye ev jî ji bo romanê xaleke erênî ye.

… Di encamê de wek romaneke trajîk Mijabad, ji bo çêbûn û gihandina hestên neteweyî û pêşderxistina wijdana mirovahiyê li beramber zilm û bê edaletiya carî ya cîhanê berhemeke serketî û hêjayê pesnê ye.
Zulkuf Xweşhêvî

Mijabad
Jan Dost
ISBN: 978-605-5279-04-2
13×19.5, 240 rûpel

Li Roboskiya ku 34 gundiyên kurd hatin kuştin niha bûn mijara destanekê. Nivîskar Edîb Polat bi navê “Hawara Roboskî” destanek nivîsî û destan ji Weşanên Ronahî derket.

Di 28.12.2011’yan de, di encama bombekirina balafirên şer ên dewleta Tirkiyeyê de 34 gundiyên kurd hatibûn kuştin. Heta îro hê jî kesên ferman dane û kesên bombebaran kirine nehatine darizandin lê mijar her di rojevê de ye. Niha ev mijara Roboskiyê bû mijara pirtûkek. Pirtûka helbestan bi navê “Hawara Roboskî” ji aliyê Edîb Polat ve hate nivîsîn. Polat bi zimanekî destanî mijara Roboskî girtiye dest.
“Hawara Roboskî” ji 34 beşan pêk tê ku Polat navê “Şerapnel” li beşan kiriye
34 beşên şerapnel, 34 gundî û zarokên ku bêsûc û sedem hatine qetilkirin temsîl dike. Di dawiya pirtûkê de jî helbestek nivîskar ku li ser Mexmûrê (Li Mexmûrê Berbangek) nivîsî bû cih digre.
Di pirtûkê de hin beş seranser çarîn in, hin beş wekî dîwanên dubeytî, hin jî bi wezna serbest hatine nivisîn. Ji aliyekî de dîroka gelê kurd di wir de tê honandin, ji aliyê din ve şerê 30 salên dawî dibe mijara hêmayên vê helbestê.

Geşedanên ku piştî komkujiyê pêk hatine jî ketine nav ristên vê dîwanê. Mînak lidanxwarina qeymeqam, dîmenên heronan,  nameyên ku ji aliyê Komeleya Mafê Mirovan ve hatine şandin û hwd.
Nivîskar Edîb Polat ku heta niha çend pirtûkên çîrokan û çend roman weşandibû yeke car pirtûkeke helbestan nivîsî.

İsmail Beşikçi

Ez dixwazim di vê nivîsê de, balê bikişînim ser hin bîranîn, nirxandin û pêşketinên ku bi mamoste Atif re têkildar in. Pêvajoya bi mamoste Atif re têkildar, di salên1920an de, di serdema tek partiyê de, rewşa ramanê û çanda Tirk a siyasî de gelek îşaretan derdixe holê.

Bîranînên Alaattin Bilgiyî yên derbarê Mamoste Atifê Îskîlîpî de

Ez berê jî Alaattin Bilgiyî (r. 1925) jiber wergera wî ya Kapîtalê, jiber nivîsên wî dinasim. Hevaltiya me jî di serê salên1990an de, bi pêşket. Di salên 1991, 1992, 1993yan de, li weşanxana Yurdê em gelek caran hatin ba hev, me danûsendina fikrî dikir. Pirtûkên Alaatin Blgiyî jî ji weşanxana Yurdê derdiketin. Di wan salan de, weşanxane li Kızılayê, li xana Onur İşê bû.

Di dema suhbeta me de Alaatin, pê hesiya ku ez İskilipî me. Li ser vê, ji min re di derbarê Mamoste Atifê İskilipî de bîranînên xwe yên pir hêja parve kir. Ez dikarim bêjim ku min agahiyên hêja di derbarê Mamoste Atıf de ji Alaattin Bilgiyî girt. Agahiyên Alaatin Bilgiyî ji vegotinên bavê wî û çavdêriyên wî dihatin.

Di ensiklopediyan de, di pirtûkên wek dîroka komî û dîroka siyasî ya Tirkiyeyê de, Mamoste Atıf, ne bi navên wek Mehmet Atıf Efendi, bi navê Mamoste Atifê İskilipî(1876-1926) dihat naskirin. Ez texmîn dikim ji ber ku li gundê İskilipê yê bi navê Toyanayê hatiye dinyayê lewma ev nav girtiye.

Mamoste Atıf Îskilîpî, jiber gotara xwe ya bi navê“Teqlîtkariya Frenkî û Şewqe” ku di sala 1924 an de weşiya, ji layê dadgeha Îstîklala Enqerê ve di sala 1926an de hat darizandin û bi îdamê hat ceza kirin. Biryara îdamê di demeke kin de, 4ê Sibata 1926an de, hat pêk anîn. Mamoste Atifê İskilipî, jiber kul i hember înqîlaba şewqê bû, bi awakî din li hember rojhilatîbûnê bû hat îdam kirin. Ev dîtinên wî, li dijî “Qanûna Derbarê Şewqe lixwekirinê” de hatin dîtin, ku di sala1925an de ket meriyetê. Wek tê fam kirin dema tê îdam kirin temenê wî 50 salî ye.

Dema ez zarok bûm, di salên liseyê de, ez li navê Mamoste Atifê Îskilîpî rast nehatim. Min navê Mamoste Atıfî di dawiya salên 1950yan de, di salên zanîngehê de bihîst. Pir bala min kişand. Piştê vî, li Îskilîpê, min xwest ez bi çend kesan re di derbarê mamosteAtıfî de biaxivim û agahî bigrim. Min bersivên tetmînkar negirt. Di salên 1970yan de, 80yan de mamoste Atıf, li İskilipê ne kesekî bû ku navê wî bêaxivîn û bibîranîn. Di dawiya salên 1980yan û serê salên 1990an de rewş guherî. Bi wasita bûyerên cûr bi cûr navê Mamoste Atıf hat bibîranîn. Di rojnama Dengê Îskilîpê de ku li Îskilîpê diweşiya, di van salan de, di derbarê Mamoste Atıfî de nivîseke berfireh weşiya. Bîranînên Kekê Alaattinî yên derbarê Mamoste Atıfî de, bi rastî yên derbarê xanima wî û keça wî de di vê serdemê de weşiyan. Ez dikarim bîranînên Kekê Alaattinî bi vî awayî bidim ser hev:

Mamoste Atıfê Îskilîpî hevalê bavê min bûye. Di salên 1910an de, ewî û bavê minbi hev re muderîsî kirine. Li Stenbolê di Darulfunûn de xebitîne. Bavê min û diya min Mamoste Atıf û malbata wî baş dinasiyan. Piştî îdamkirina Mamoste Atıfî, xanim û keça wî salên zor û zehmet derbas kirine. Roj li wan bûne sal… Piştî îdama wî, malbata wî, neçuye Îskilîpê, Stenbolê an cihkî dinê. Xebitîne ku jiyana xwe Enqerê bidomînin.

Bîranînên Mîr Alaattin di derbarê serê salên 1930an in. Dibêje ku dem dem çûne ziyaretiya mala xanim û keça Mamoste Atıfî.

Ew dem, em li maleke nêzî Mizgefta Hacıbayramî rûdiniştin. Bavê min li Ayînzan(miftîtî)a Enqerê dixebitî. Car caran min didît ku jinek tevê keça xwe dihatin mala me. Ew dem ez 8-10 salî bûm. Min didît ku êvaran piştî tarî diket erdê dê û keç dihatin.Qet nayê bîra min ku bi roj di ronahiyê de hatibin. Di tarîtiyê de, bê ku kes bibînin, li derûdorê xwe dinêrîn, bêdeng, bitirs, hêdî hêdî dihatin. Tê bîra min ku keçikê wisa xwe bi dawa diya xwe ve dimelisand te digo qey ketiye bin dawa diya xwe. Dema digihîştin ber derê me yê kuçê bêdeng, bi ûsûl, bi tirs ditikandin. Wê gavê diya min têdigîşt ku hevjîn û keça mamoste Atıfî hatine, bi lez bazdida derî, bêdeng derî vedikir, li ser û bin, rast û çepê kuçê dinêrî, mêvanan digirt hindir, bi ûsûl derî digirt. Bo ku kes van ziyaretan, ferq nekin, nebînin, nebihîsin gelek îhtîmam dihat nîşandan. Hem diya min hem jî dê û keç di deriyan de bêdeng derbas dibûn, bi pêlikan ve bi ûsûl hildikişiyan. Dema digihîştin odeya rûniştinê dê-keç, bi ûsûl xwe berdidan ber sobeyê. Diya min û hevjîna Mamoste Atıfî bi kurte pistê diaxivîn. Pirê caran min wan axavtinan nedibihîst. Diya min bi lez hin xwarin dihanî. Hin caran çerez merez dihanî. Dê-keç, dixebitîn ku bêdeng tiştên tên berwan bixwin. Min hîs dikir ku ji rû, tevger û axaftinên wan êşeke kûr û keder diherike. Her dem axavtineke hêdî hêdî serdest bû. Diya min li hember wan bi heskirin û şefqet bû. Wê bi keder guhdariya tiştên jê re dihatin vegotin dikir. Dema ku hevjîna Mamoste Atıfî diaxifî diya min her gav ji wan re metîn bûnî dixwest. Tê bîra min ku diya min pirê caran hestên xwe bi awirên xwe diderbirand. Hin caran bavê min jî beşdarê van axavtinan dibû. Bavê min jî hêdî hêdî bêdeng diaxivî. Her dem ji wan pirsa pêdiviyên wan dikir. Digot: “Derê me her gav ji we re vekiriye, her gav werin…”

Ji diya min re çewsandin û eziyetên ku pê re rûbirû mabûn vedigotin. Mla wan her dem di çavan de bû. Kesên ku diçûn mala wan dihatin taqîb kirin; jiber vê kes nediçû mala wan. Dihat gotin ku tu hatina wan nîn bû, ji gund jî tu tişt nedihat, nasên wan jî ji wan direviyan… Keçik j imin mezintir bû. Dibe ku 16-17 salî be. Lê, qet nayê bîra min ku keç peyîvî. Tim dayika wê dipeyîvî. Hem dê hem keç xwedî awayên fedyok û bi tirs bûn. Wan digot malên ku em diçinê bi xwe re ji wan re jî tengasî tînin. Diya min jî digot na, hûn ji me re tengasî naynin rehet bin.

Ew li mala me pir nediman. Piştê ezana êvarê dihatin, berî ‘îşa bibe diçûn. Diya min ji bo dê û keçê tûrek xwarin amade dikir. Di tûrk de xwarinên wek sêvû erûngên hişk kirî, mewij, gûz, bilxur, fasûlye û nan hebûn. Car caran diya min pere jî dida wan. Jinikê hêdîka tûrik dikir bin çengê xwe, bi ûsûl ji cih radibû. Ji deriyan bêdeng dibihurîn. Diya min heta derê kuçê wan verê dikir. Diya min derê kuçê bêdeng vedikir. Mêvanan jî bêdeng xwe davêtin kuçê. Hem diya min hem jî mêvanan bi awakî baldar kuçê seh dikirin. Diya min hêdîka derî digirt, mêvan jî hêdî hêdî ber bi mala xwe diçûn. Ew jî li kuçeyeke nêzî mala me rûdiniştin.

Di bîranînên Mîr Alaattin de, dixuyê ku kesekî jiber dîtin, helwest, tevgerên xwe yên olî, jiber ramanên xwe yên siyasî hatiye îdam kirin. Malbata vî ‘alimê olî, hevjîn û keça wî piştî îdama wî çawa jiyane, çawa hatine dorpêç kirin tête zimên. Ne pêwist e ku mirov her tişt bi çavên xwe bibîne. Mirov dikare bi dilê xwe jî tiştên li der dora xwe, tiştên di dîroka nêzîk de bûne bibîne. Mirov dikare jiyaneke wiha, dorpêç kirineke wiha, xizaniyeke wiha çawa tê jiyîn bi dilê xwe jî hest bike û ji nêz ve bibîne.

Li İskilipê, êdî Seydayê Atıfî, ji nêz ve tê nasîn. Êdî navê vî her gav tê rojevê, tê bibîranîn. Lê, tiştên ku me li jor vegot, tiştên di rojnameya Dengê Îskilîpê de tên vegotin, tiştên bi’êbret in. Bi kurtî di rojnameyê de ev hatibûn nivîsîn. Piştî biryara îdama Seydayê Atıfî hat diyar kirin, ji dewleta kûr heyek diçe İskilipê. Ev heyet, bi dizî, tebdîlê kiyafet dike, li sûk, bazar, qehwexane û mizgeftan bi kurtî li cihên ku gel bi komî lê ne; di derbarê Seydayê Atıfî de lêpirsînan dike. Ji gel pirsên wiha dipirsin: “Hûn derbarê Seydayê Atıfî de çi dizanin?”, “Seydayê Atıfî kî ye?”, “Seydayê Atıfî çi kiriye?”, “Hûn Seydayê Atıfî dinasin?”, “Mervatiya we bi Seydayê Atıfî re heye?” Kesên ku bi wan re tê axavtin jî bi piranî wiha dibêjin: “Em Seydayê Atıfî qet nasnakin”, “Seydayê Atıfî kî ye em nizanin”, “Me Seydayê Atıfî nedîtîye ”, “Ez Seydayê Atıfî nasnakim, Seydayê Atıfî kî be, tu eqrebatiyeke min pêre nîne. Û hwd. Dibe ku van bersivan, van helwestan, van tevgeran karê îdamkirina bil ez hêsantir kiribe… Ev bersivên han jiyana hevjîn û keça wî ya dorpêç kirî jî radixin ber çavan.

Navê gundê ku Seydayê Atıfî lê hatiye dinyayê êdî, Toyana nîne. Êdî gund bi navê Tophane tê zanîn. Dema mirov ji Enqereyê bi rêya Çankırıyê ber bi İskilipê ve diçe, berî mirov bigihîje veqetandeka riyên İskilip-Bayatê li milê rastê ye.

Vegotinên Rojnameya Dengê İskilipê û bîranînên Alaattin Bilgiyî li hev in.
Ev agahî di derbarê salên 1920an de, di derbarê jiyana civakî û siyasî ya Tirkiyeyê de, dema xebat bê kirin dê pêştevaniya diyardeyên girîng bike.

Bîranînên hêja yên Kekê Alaattinî yên derbarê Atıf Seydayê Îskilîpê de bi tesadufeke xweş bi rasthatineke xweş fêr bûm. Hin caran tesaduf jî encamên xweşik yên wiha derdixin holê.
Bo Kekê Alaattinî jiber vegotinên wî gelek spasdar im. Bi vê rê ez kesayetiya Seydayê Atıfî ya me’newî birêz bibîr tînim.

Nirxandineke Berfirehtir Li Ser Seydayê Atıfiyê Îskilîpî

Di nêrîneke hinek berfirehtir li ser darizandin û pêvajoya înfazkirina Seydayê Atıfî î Îskilîpî de sûd heye.

Di 23ê Kanûna 1930an de, li Menemenê, bûyerek ku jê re “irtica” dihat gotin pêk hat. Piştê vê bûyerê, li Menemenê Dadgeha Awarteyî(Dîwana Herbê Urfî) hat sazkirin. Serokê Dadgehê Mustafa Muğlalı bû. Mustafa Muğlalı di Tîrmeha 1943yan de bi “Bûyera 33 Gulehan” ji nêz ve tê zanîn.

Dadgehê, 30 kesan îdam kir. Din ava vî 30 kesî de, Şêxek Neqşiyan, bi navê Mehemed Esadê Hewlêrî Kurdek(1847-1931) û biraziyê wî î bi navê Ali Efendi hebû. Ev her du kes li nexweşxanê jiyana xwe ji dest dan. 28 kesên din hatin îdam kirin.(Osman Tiftikçi, İslamcılığın Doğuşu, Osmanlı’dan Günümüze, Türkiye’de Gelişimi Akademi Yayınevi, İstanbul, Ağustos, 2011, s. 320-322) (Tê gotin ku ev Şêx Mehmed Esadê Erbili, kalê hunermend Mehmet Ali Erbilî ye.)

Tê gotin ku Seydayê Atıfî û Şêx Mehmed Esadê Erbili bi hev re têkildar in, eendamên heman cemiyeta siyasî û pêgirtiyên heman terîqetî ne. Şêx Mehmed Esadê Erbili di heman demê de hevalê Şêx Mehmûdê Berzenciyê li Başûrê Kurdîstanê ye. Di rojên ku Serbest Firqa hat damezrandin û berxwedana Agirî didomand de, di çapemeniyê de navê Şêx Mehmed Esad Erbili jî pir derbas dibû. Şêx Mahmud Berzenci jî, lîderê tevgera ku di salên 1919-1922yan de, li hember Brîtanyayê ji bo mafên netewî yên Kurdan şer dikir bû. Îngilîz, bo Şêx Mehmûdê Berzencî û hevalên wî ji holê rakin di nava hewldanên mezin de ne. Îngilîzan, ji Tirk, ‘Ereb û Farisên li Rojhilata Navîn jî xwestine ku bi vî awayî bixebitin. Divê van ramanan bi piştevaniya çavkanî û belgeyan bên ceribandin, di piştraskirina van ramanan de feydeyên mezin hene.

Cihê Gora Seydayê Atıfî, Neqilkirina Gorê Bo İskilipê

Mamoste Atıfê Îskilîpî, ji layê Dadgeha Îstîklala Enqerê ve bi îdamê hat mehkûm kirin. Roja 4ê Sibata 1926an înfaza wî pêk hat. Bo ku ew roj kes li cenazeyê wî xwedî derneket, cesedê Seydayê Atıfî, li Mamakê, li goristana bêkesan hat binax kirin. Goristana bêkesan ya li Mamakê di sala 1954an de, ber bi goristana ‘Esrî ya di nava Gulveren Çın.ınê de hat neqil kirin. Lê, gora Seydayê Atıfî li wê herêmê maye û li wir Parka Savaştepeyê hatiye çêkirin.

Mebûsê berê yê Hatayê Mehmet Sılay, gelek bi cihê gora Seydayê Atıfî re ‘eleqedar buye. Di sala 2000an de, bo tesbîtkirina cihê gorê hewldanên mezin nîşan daye.

Kesekî ku di sala 1926an de, li Dadgeha Îstîklala Enqerê katib bû, cihê gora Seydayê Atıfî dizanibuye. Ew, ji Seydayê Atıfî re bi rêz e, ew bawer e ku bi neheqî hatiye îdam kirin. Car caran Seydayê Atıfî di gora wî de ziyaret dike, ji wî re di’a dikiriye. Ew kes ji lawê xwe re jî Seydayê Atıfî vegotiye, cihê gora wî nîşanî daye.

Mehmet Sılay û hevalên wî, piştî lêpirsînan, vî kesî fêr bûne. Hev nasîne. Cihê gorê şanî Mehmet Sılayî daye. Gor hatiye vekirin. Mînakên DNAyê hatine girtin. Bi DNAyên biraziyên Seydayê Atıfî yên ku li gundê Toyanayê ne, re hatine rûbirû kirin. Di dawiyê de, cihê gora Seydayê Atıfî, cesedê wî hatiye dîtin. Jiber ku Mehmet Sılayî bijîşk e, ev karan bi hêsanî hatine kirin.

Paşê, cesedê Seydayê Atıfî berbi Îskilîpê ve tê neqil kirin. Serokê Şaredariya serdemê Orhan Öztürkî di neqilkirina gorê ji Enqerê berbi Îskilşpê ve, hewldanên mezin kiriye. Cesed, di 22ê Tîrmeha 2008an de, li İskilipê di gora amadekirî de tê bicih kirin. Di dema definkirinê de, Serokê Şaredariya serdemîOrhan Öztürkî, Mehmet Sılay û hevalên wan amadebûn.

Niha gora Seydayê Atıfî, li İskilipê, di navbera goristana Gulbaba û trafoya kevn de ye. Gora Bîrdarî(Abîde) jî tê ava kirin.

Navê Nexweşxaneya Dewletê ya İskilipê jî, buye Nexweşxaneya Dewletê ya Seydayê Atıfî yê Îskilîpî.

Pirseke Girîng

Car caran, di çapemeniyê de, nûçeyên wek “Divê rûmeta Seydayê Atıfî yê Îskilîpî lê bê vegerandin.” cih digrin.Nûçeyên bi rûmet lê vegeran re tokildar di rojnameyên cur bi cur de dîtin, di bernameyên televizyonan de temaşe kirin mimkun(gengaz) e. Ez difikirim ku ev kampanyanan çewt in. Çunkî Seydayê Atıfî her dem birûmet buye. Seydayê Atıfî, ji layê Dadgeha Îstîklala Enqerê ve bê darzandin jî, bê îdam kirin jî, cesedê wî li “Goristana Bêkesan” bê avêtin jî, her dem birûmet buye. Nûçeyên rûmet lê vegerandinê, tiştek wiha tînin heşê mirov: Wek ku rûmeta xwe wenda kiribe û ji bo ku ji nû ve bigihîje rûmeta xwe hewldan têne kirin. Lê, rewş qet ne wisa ye. Birûmet bûn tê wateya rêz lê girtinê. Kesê birûmet ew e ku jê re rêz tê girtin, li gotina wî tê guhdarî kirin. Çi li Îskilîpê, çi di raya giştiya Îslamî de be, Seydayê Atifî her dem rêzdar buye.

Bo Seydayê Atifî yê İskilipî bi wateya xwe ya Me’newî bijî, çi pêwist be divê bê kirin. Jiyana wî, ramanên wî, nivîsên wî, darizandina wî, îdama wî pêvajoyeke balkêş e. Bêxwedîtiya wî ya sala 1926an, xwedî lê derketina di salên 2000an de pêvajoyeke ku pêwist e bê lêkolîn kirin.

Helbet divê vana bên kirin. Lê, ramanên wek “Divê rûmeta Seydayê Atifî lê bê vegerandin.” wek, “Rûmeta Seydayê Atifî lê hat vegerandin.” çewt in. Di van mijaran de, hewldan çewt e. Çunkî Seydayê Atifê İskilipî her dem bi rûmet bûye, xwedî kesayetiyeke ku her dem rûmeta xwe parastiye.

Wergera vê gotarê ji layê Ahmed KANÎ ve hatiye hatiye kirin. amed_kani@hotmail.com

Li goriya dîtina min, gava meriv dîroka xwe ya kevn baş nas neke, meriv nikare dîrokeke nû jî rast baş biafirîne. Her çiqas hinek dîrokzane û lêkolînvanvên di dinya yê de pir bi navûdengin, di nav lêkolînên xwe yên li ser mirovatî, mîtologî(qewl, duha, beyt, sed û hed), ziman, civak, çande, xak, stêrk, efsane, destan, çîrok û akademînasînê de li ser afirandina dinya yê rawestiya bin jî, tu kesî nikarîbuye-nikare vê kuraya ku di nav baweriya ilmê(zargotina) Êzdî(Ezdahî)tiyê de hatiye gotin û vêga hêjî tê gotin, „di kaînat û dinya yê de Xwedê yek heye. Gava Milyaketan li ber heyiya Xwedê, kaînat û dinya ji bona berjiwendiyên giyanderan xemilandine, ewan hingê pêwîstî bi alîkariya tu beṣer anjî pêxemberan tûnebû ye. Xwedê û Milyaket vêga hêjî ne hewceyî alîkariya tu qazid anjî hêza giyanberên ku wan bi xwe ew afirandine. Xwedê û Milyaktan baṣî û nebaṣiya jiyana giyanberan(ne ya mirovan tenê) ji kiryarên wan ra hîṣtine “ ṣîrove bikin. Lewma ez jî dibêjim, xêr û ṣerên mirovan di dilê mirovan de ye. Gava kî ji bo Xwedê be, Xwedê jî ji bo wî/wê ye !. EZDAHÎTÎ maka hemû mîtologiyên xwezayî û pirtûkên pîroz e!„*1.

Bêguman, mîna ku di nav zargotina Êzdahîtiyê de hêjî tê gotin, „haveynê dinya ji aliyê XWEDA ve hetiye meyandin û heta niha dû tûfan li ser kaînat-dinya yê çê bûne.“ Wisa gelek ji dîrokzane û lêkolînvanên hêja jî, di nav lêkolînên xwe yên pir watedar de didine xwanê ku; “ şarîstaniya mirovatiyê ya berî û piṣtî tûfanê li serê çiyayên Kurdistanê dest pêkiriye. Erdnîgariya Kurdistanê dergûṣa afirandina gelek tiṣtên çandinî û mîtologiyên xwezayî ye….*2“. Lewma ez jî li goriya zanîna xwe dibêjim -ezdiyati-haveyne-mirovatiya-mezopotamiya ye *3.

Ji xwe di dîroka hatî guhastin de jî tê xwanê kirin ku, dagirkerên welatê me, carnan jî bê hemdî xwe mecbûr bûne ku, di nav hinek dokûment û lêkolînên xwe de, mîna ku di zargotina bav-kalên me de hatî gotin bibêjin, tevaya çiyayên li ser axa Mezopotamiya yê hene, “heta 2000 sal berî zayînê ciyê wergehên Hîtît, Gutiu(miroven cengawer), Gutyu, Gardu, Kardu, Kurdu, Halti(*4 bi xwe jî di rûpelê 45 de dibêje: -ev Êzdî bûne-, Haldi û hwd. Wekî dinê jî,“ di hinek dokumentên li ser dîroka Med, Fraiziyan û lêkolînênvanan li ser dîwarên hinek şikeft-zinarên li derdora Wanê dîtine de didine xwanêkirin ku tevaya serê çiyayên Kurdistanê ciyê kevneşopiya Mîtologiya Haldî(Xalti)ya ye.

Çewa tê zanîn, min jî di lêkolîna xwe ya bi navê Em Kurd tev mina sęvęn ji darekę ne *5 de mîna gelek ilimdar, dîroknas, nîvîskar, rewşenbîr û rojnamevanên navdar zelal daye xwanêkirin ku gotina miletê Xaltî anjî „Kaldî“, „Xaldî“, „Xalidî“, „Haldî“, „Halidî“, „Alarodî“, „Khaldî-Xaldi“, „Xalid“ û whd., ji wexta dewleta Hurriyan tê.

Weke ku di nav hinek rûpelên dîroka derbasbuyî û zargotina me de tê xwanê kirin, gava mîtîngehker hatine Kurdistan bi şûrê zorê dagir kirine pêve, êdî ewan bi alîkariya hinek olperest- begên Kurdên paşwerû û şêwirdarên Ewrûpayiyan, tovê bêtifaqî û neyartiyê jî berdane nava civaka Kurdî ya herî qedîm. Lê, XWEDA ṣada ye ku, piraniya bav-kalên me ÊZDIYAN di her wextî û di her cîhî de, li himberî zilm û xezeba mîr, beg, axa û artêṣên dagirkeran li ber xwe dan e, ew teslîmî wan olperestên fanatîk, bêbext, nijadberestên xwînxwar û hovane nebûne. Lewma divê em ŞARİSTANİYA KU ÊZDİYAN Lİ SER ERDNÎGARİYA KURDİSTANÊ DESTPÊKİRYE NASBİKİN Û BİPARÊZİN! (û*6)

Hinga dagirkeran Kurdîstan bi peymana Qesra Şêrîn (di sala 1639de) cara yekemîn perçekirine, hingê jî bav-kalên me Êzdiyan gelekî li dijî vê perçekirina Kurdistanê derketine. Lê, bav-kalên me Êzdiyan, êdî ji ber talankirin, şer û êrîṣên dagirkerên Kurdistanê nikaribûne azadiya xwe biparêzin. Ew mecbûr bûne di nav welatê xwe de, mîna meyî vêga cîh û warên xwe timî li goriya rewṣa desthilatdarî, aborî, astengî, sar û germiya xweza(hewa)ya herêma ku lê jiyan dikirin bi guhêzin.

Min di nivisînên xwe yên ku hatine belakirin de jî gelek caran gotiye „ Piraniya çîrok, mesele, ayet, lêkolîn, berhem û hemû dîroka ku alim, zane, nivîskar, partî û rêxistinên dagirkerên Kurdistanê li ser dîroka netewa Kurd û bi taybetî jî yên li ser Êzdiyatiyê nivîsandine anjî gotine qet bi kêr nayên. Agehdarî û zanîna me kurdan li ser dîroka kurdayetiyê û rewşa cıvakan êzdiyan pir lewazin *7. Ez li virê dîsa lavan ji ilimdar, alîm û dîrokzanên me Kurdan dikim û dibêjim, îro ji her rojê pêwîstir tê xwastin ku hûn jî bi yekîtî, ilmî, zanistî û bêtirs ji me welatperwerên Kurd ra bibêjin, ka maka bawerî û dîroka me Kurdan ji Ezdahîtî, “Gutî”, “Sumerî”, “Arî”, “Oryantalîstên Îranî”, “Hînt-Awrûpî”, “Kardu-Karukî”, “Urartî”, “Medî” anjî ji “Ereban” li kurê û kengî destpêdike?

Li goriya agehdarî û zanînên ku min ji nav zargotina me Êzdiyan û ji nav hinek çavkaniyan berhevkirine, hinga ku Êzdîxan ji Êzdiyan dagirtî bû û sînor ne ketibûne nava Kurdistanê, hingê Êzdî di nava Mezopotamiyayê û bi taybetî jî di nava Kurdîstanê de bi serhevûdin ve, bi hêsanî çûne û hatine. Her çiqas hinek dîrokzane û lêkolînvanên di dinya yê de pir bi navûdengin, bi gelek zahmetî û balkêṣî bahsa hebûn, afirandin, belabûn, asîmlebûn, ji dîn derxistin û olguhastina kes, êl, eṣîr, mîrgehên bav-kalên me EZDAHIYAN kiribin jî*8, îro zêdeyî XWEDA pêve, tu kes ji me hew dikare bi tam temamî bibêje, ka bav-kalên “Kurdên resen”ji xeynî serên çiyayên Mezopotamiya û Asya yê pêve, bi kûdera dinayê ve heribî ne?

Hêvîdarim, Êzdî(Ezdahî) ji min şaş fahm nekin û ez timî dibêjim, em bêyî pêwendiyên bi rizgarîxwazên Kurdî re, em nikarin li dîasporayê bi serê xwe tenê, nasname û dîroka mafên civaka Êzdahîtiyê çareser bikin.

Kemal Tolan
02.05.12

* Çavkanî:

1- http://pukmedia.co/kurdi/gotar/157-derbar%C3%AA-ezdah%C3%AEt%C3%AE-y%C3%AA-de-l%C3%AAkon%C3%AEna-kemal-tolan
2- Andrew Colins, Meleklerin küllerinden
3- http://www.pen-kurd.org/kurdi/kemal-tolan/ezdiyati-haveyne-mirovatiya-mezopotamiya.html
4- Süleyman Sabri Paşa, Van Tarihi ve Kürt Türkleri Hakkinda Incelemer, 1928,
5- http://yeziden.de/44.0.html?&tx_ttnews[pointer]=106&tx_ttnews[tt_news]=208&tx_ttnews[backPid]=22&cHash=dbca0e3ee85d1a38b631b1c79e651f0a
6- http://www.gelawej.net/pdf/Saristaniya-ku-Ezdiyan-destpekirye-biparezin-2–Kemal-Tolan.pdf
7- http://www.rizgari.com/modules.php?name=News&file=article&sid=11512
8- Kemal Tolan, Giringiya dîrok û şûnwarên Êzdiyan yên li herêma Hesenkêfê#II

“Berbiska Zer”, ji sê pencereyan pêk tê; di ya ewil de serhatiya Sînema parêzer û hevalên wê heye. Ya duyem, Sînema piçûk û Berjenê berxvan û tiştên li dora wan diqewimin ji xwe re dike mijar û di pencereya sêyem de, komeke kontra tê çiyayê Bestanê, komek gerîlayên çavdêr li wê derê ne, rageşiya navberê tê vegotin.

Ev kitêb, bi kurtî hewl dide demeke tarî ya Kurdistanê bide ber ronahiyê û hewl dide paşperdeya bûyerên tarî ku tenê em ji nûçeyên êvarê, bi fesla çend çirkeyan guh lê dibin, xwestiye dest deyne ser. Roman ji nûçeyekê dest pê dike û bi ser wê me dibe piştperdeya ku di nûçeyê de nayê gotin lê mimkûn e pêk hatibe.
Di vê romanê de, mafê gotinê bo hemû aliyên bûyerê; hemû aliyên şer û yên ku pişt re li ser bermahiyên şer hewl didin ‘gunehên şer’ ronî bikin, terxan dike û guhê xwe dide ‘serpêhatî; dubendî, hatûçûyînên derûnî û ruhî’ yên her du aliyên şer ên kirde û lêqewmiyan.

OMER DILSOZ
Di sala 1978an de li gundê Gûzereşa Culemêrgê hatiye dinyayê. Di salên xwendina li Culemêrgê de dest bi nivîsîna kurdî kir. Bi navê Hêviyên Birîndar, Bêhna Axê û Neynika Dilî sê romanên wî heta niha gihîştine ber destê xwendevanan û dîwaneke helbestan a bi navê Bila Gotineke Min û Te jî Hebe weşandiye. Dilsoz, niha li Diyarbekrê dijî û bi karê edebiyatê mijûl e.

Berbiska Zer
Omer Dilsoz
ISBN: 978-605-5585-91-4

Berî niha bi demekê min e-nameyek ji kekê Şakir Epözdemir girt. Bi vî awayî ez pê hisîyam ku Zeynelabidîn Zinar kitêbek bi navê ”Jînewariya Derwêşê Sado” derxistiye û di vê kitêbê de ”Berevanîya Siyasî” ya Şakir Epözdemir ku bi munasebeta doza ”Partiya Demoqrata Kurdistana Tirkîyê” (PDKT) ya 1968an dabû Mahkemeya Antalyayê weke ya Derwêşê Sado, Saît Elçî û Şakir Epözdemir nîşan daye.

Ji bo ku berê di lêkolina xwe ya li ser PDKT min behsa vê Berevaniya Siyasî jî kiribû, kekê Şakir ji min xwest ku ez li ser vê meseleyê tiştekî binivîsîm. Min jî ji kekê Şakir nivîsand ku gava ez vê kitêbê peyda bikim û bixwînim, ez dê tiştên ku di vê derheqê zanibim binivîsim.

Kekê Şakir Epözdemir bi e-maila xwe, ev nameya li jêr jî ji min re nivîsîye û destûr daye ku ez wê biweşînim:

Memosteyê Hêja, Zinar Soran,

Zeynelabidîn Zinar û Derwêşê Sado; tişteke nebûyî kirin. Pirtuka Z.Abidin Zinar ji xeletên beyteşe dagirtî ye. Çavên wî/wan lê ye “bereveniya” min ji min bidizin. Wê bi sedan insan ji van derewan bawer bikin. Ezê wan neweyiyan çewa ji serê xelkê derînim… Gelo bo çî tişteke ne di rêda kirin. Bi hemî fedekarî û zehmetî me nehişt hevaltiya me qut bibî. Ma çend sal temenê me ma ye…?

Gelo ev “ez û ezî” çî ye. Niha li Kurdistana Bakûr 10 milyon Kurdên ku ji min û Derviş Akgül ne kêmtir in henin. Em kî nin…? Ma me Kurdistana Bakûr ji Qonaxek anîye qonaxeke baştir…?

Erê, me Kurdîtî kirî ye, rast e. Em li dora xwe mêzekin ka me çiqas ji bo xwe û çiqas ji bo Kurdan kurdîtî kirî ye. Divê Kurd, êdi dev ji vê nexweşiya navdarî û meznatîyê berdin. Serok, lîder û mezin diyar in, mezin kifş in. Ewên ku mezinin bi nefsbiçûkîyê mezin bûne. Meriv xwe bide ber eynika dêwan gewda meriv mezin dibî, lê divê mezinayîya mezinan miletê Kurd bipejirîne.

Kitaba Bîrhatinên Pencinaran û bîrhatinên Derwêşê Sado bi derew û neweyî û fortên Xerzanê dagirtî ye. Zeynelabidîn navê Partiya Dr. Şivan li Partiya ku Dr. Şivan birîndar kir û Derwêş Sado li ser banê wê rûnişt danî ye. Haya Derwêş ji Partîyê nîne. Wesa xuya dike ku nizane navê Partiya Seid Elçî PDKTyê ye. Navê PDKT bûye PDK-T… Herkes dizane ku ev navê partiya Dr. Şivan e.

Mamoste,

Zêde dirêj nekim. Du tişt gelek min êşandin. Ez dixwazim ji cenabê te ra bêjim. Lewra lêkolînên te li ser rêxistina PDKT hene. Tu dîroka Partîyê dinivisînî. Ew du niqte ev in:
1-Di pirtûka Zeynelabidîn Zinar ya bi navê “Jînewariya Derwêşê Sado” rûpela 180ê pregrafa 1ê da qeydeke welê heye:

“Di doza PDK-Tyê ya li Antalyayê de, belgeyê herê giring, berevanîya siyasî çendî ku li ser navé Seîd Elçî, Derwêşê Sado û Şakir Epözdemirî hatîye kirin lê ev, berevanîya Partiya Demokrata Kurdistan a Tirkîyê bûye …” Di dewama vê pragrafê da , nivîskarê me Z. Zinar dibêje: “Ev Berevanî di 25ê Çeleya Pêşî, ya 1969an de, tevek ji Dadgeha Cezayê Giran ya Antalyayê re hatiye hinartin. Bi kurtî naveroka berevanîyê eva li jêrê: (Zebta Dadgehé, r. 3-4)” …

Ev yeka ha ji dizîyê wêdatir e. Talan e, xesp e … Di vê Mehkemeya ku em 16 kes lê berevanî kir, ez di rêza 2an da me. Said Elçi di sira 9an da ye. Derviş Akgül ji di sira 10an da ye. Herkes di sira xwe da gava radibû li gor iddîaya ku jê tê pirskirin cewaba xwe dide. Me tişteke nivisandî nedaye mehkemeyê. Hema li gora cesaret û rastîya pirsa Kurd û Kurdistanê herkesek li gora zanîna xwe tiştek li hev anî ye û gotî ye.

Mamoste! Ka ezê çî bêjim…? Niha ilimdarê xwedîyê 100 pirtûkan Zeynelabidîn Zinar, ma nikariya berevaniya Derwêş Akgül ji Arşîwa DGM ya İzmîrê bigirta û banîya? Derwêş hezar caran bêhtir gotîye “berevanîya min hinda bû ye”.

Em bêjin İzmîr dûr bû, lê ma Midûretîya Emniyeta Diyarbekiré jî dûr bû…?

Bila Zeynelabidîn daxwaznameyek ji Walîyê Diyarbekirê ra binivsanda, bila bigota eva 44 sal di ser vê meseleyê da borîn. Ez bîrhatinên Derviş Akgül dinivîsim, bi emr û fermana cenabê we, ez ewraqên ifada Derviş Akgül ya ku li MİTa Amedê di roj û hejmara ‘ Şubat 1968 gün 206 sayılı Diyarbakır İli Emniyet Müdürlüğü birinci Şube şefi Nazım İrhan elile hazırlanmış 3 sahifeden ibaret kanaat ve Müteala; Derviş Akgül’ün 12.02.1968 tarihinde Nazim İrhan ve Polis Memuru Ömer Şahin tarafından alınmış bulunan 6 sahifeden ibaret ifadesi’ (…) da ye; ji kerema xwe ra fotokopîyeke wê ifadeyé bidine min.

(Yanê: li Midûriyeta Diyarbekir 3 per Mutaale û 6 per ji ifada Derviş Akgül ku roja 12.02.1968é Nazim İrhan û memurê Polês Emer Şahim ifada Derwêş girtine hejmara wê 1968/206 e, ji Walîyê Diyarbekiré bila bixwesta.)

Em bêjin ev jî ne mimkin bû: Bila Mamoste Zeynelabidîn li wê biryara Mehkema Antalyayê da ifada Derviş Akgül di sira 10an da û li gora Zebta Mehkemeyê rûpera 7ê da ku waha gotî ye:

“Ez neketime tû rêxistinekê. Xebera min ji Tuzikê jî tine. Min alîkarî jî nekirî ye. Li mala min dest danîne ser kitêbên min yên îngilîzî û dînî. Eleqeyê van bi vê yekê va nîne.” têxista Fortnameya Mala Faro.

Tirkiya İfada Derwêşê Sado jî ev e:

“Ben herhangi bir teşekküle girmedim.Tüzükten haberim yoktur. Yardımda etmedim. Aramadan dini kitaplarım, İngilizce kitaplarim ele geçti. Bunların alakası yoktur.”

2- Di pera 210an da Mela Zeynelabidîn ji devê Derviş Akgül vana dibêje:

“Her waha çendî ku me bi biryara Partîyê di 1971ê de li Navpirdanê Şakir Epözdemir ji partîyé avêtibû jî, lê min dîsa ew bi xwe ra bir Misircê û li kamyonekî siwar kir, hinart Tetwanê. Ji wê rojê û heya îro, Şakir Epözdemir xwe ji siyasetê dûr kirîye û ji xwe re bazirgantî dike. Her weha piştî 1971 Şerefeddîn Elçî jî xwe ji partîyê dûr kir û çû kete partîyên legal ên Tirkîyê û di 1977an de ket parlemanê û piştre di APé (Edalet Partî) de bû wezîrê Avadanîyê jî.” (!)

Mamoste… Niha Şerefeddin Elçi sax e, telefona wî ………e. (Min numreya telefonê nenivisî – Zinar Soran) Telefonekê veke jê bipirse, ka çewa dikarin li ‘Navpirdanê’ bi serê xwe min ji partîyê bavêjin. Hemin xebera Şerefeddin ji vê pazarê tine. Derwêş bi serê xwe, min ji partîyê avêtibe mimkin e. Ji xwe weka seriyeka kelemê belgo belgo herkes ji wê partiya xwurt avêt heya ma bi tenê. Em 3 heval mabûn li ser ehda hevaltî ye, me jî tehemmil nekir, belga paşîya paşî ez bûm, Derwêş min jî avêt. Tenê qurma kelemê maye di destan da.

Dr. Şivan biryara kuştina min li hafa çavên min da, lê weka biryara hevalê min Derwêş ku dibê ‘me ji partiyê avêtibû’ min neêşand. Derwêş û Mistefayê Mala Cemil Paşa bûn yek, Şerefeddin jî iqna kirin, min xistine hevalê Dr. Şivan, wî û Şerefeddîn Elçî bi hevra ji cenabê İdrîs Barzanî ra jî vê tertiba Mistefa Beg erz kirin. Û ez di binê tohmeteke ku tu wextê ji bîra min dernakeve mam û mam. Wê Xwedê hertiştî bîne ser rastîyê. Lê çibikim ku bêhna Xwedê fireh e, bi derengî dixe. Belkî rojek arşiwa Şoreşê vebe û qenc û xerab kifş bibin.

Min û Derwêşê Sado 55 salan Bİ HEVRA ÎDARE KİR. Min nedixwest ku ez gazinan ji hevalekî xwe yê 55 salan bikim. Ev jî qeder e. Ne di destê min da ye.

Rêz digirim,

Şakir Epözdemir

Damezrênêr û Azayê Koma Navkom û Muhasibê Giştî yê PDKT (1965-1971)

———————————————————————-

Çendê berê min ev Kitêba Zeynelabidîn Zinar peyda kir û bi hûrgulî xwend. Ji bo kitêb li ser jiyana Derweşê Sado ku damezrînerekî PDKTyê bû, ez bi hêvîbûm ku di vê kitêbê de hinek agahdariyên nû yên li ser PDKTyê hebin û beşekî dîroka me ya nêzîk bêtir rohnî bike. Lê mixabin gava min kitêb xwand, ew hêviyên min stewr û stuxwarî man. Cihê xemgînîyê ye ku Zeynelabidîn ne tenê Berevanîya Şakir Epözdemir kiriye malê Derwêşê Sado û xwestîye navê Saîd Elçî jî bi kar bîne; herweha wî bingeh û tevna beşê li ser PDKTyê ya kitêba xwe ji lêkolîna min ya li ser PDKTyê bê ku ji min bipirse û bê ku çavkaniya wê nîşan bide, pêk anîye. Di hinek cihan de hinek gotin û hevok guherandiye û di hinek cihan de jî bê ku tiştekî biguherîne daye ber meqesan û weke pîneyên rengorengo di kitêba xwe bi cih kiriye.

Ez dixwazim vê gave bi çend numûnayan û hinek pirsan li ser beşê PDKTyê yê vê kitêbê rawestim. Bi vî awayî ez dixwazim bala kevnehevalê xwe Zeynelabidîn jî bikşînim ser hinek prensîbên giştî yê nivîskarî û lêkolîneriyê û herweha ev tiştê kiriye ku li bejna nivîskarî û lêkolîneriyê nayê. Ji ber ku mafê mirov tuneye ku xebat, lêkolîn ya jî nivîsên kesên din bê destûra wan û heta bê ku çavkaniya wan nîşan bide, weke yên xwe binîvîse. Ez hêvîdarim ku wê Zeynelabidîn bikaribe bersîva van pirsan min bide!

1) Zeynelabidîn di dewsa Pêşgotina destûr û programa PDKTyê ku orjînala wê bi kurdî hatiye nivîsnadin binivîse, wî wergerek kurdî ya ji kurdiya pêşgotina PDKTyê nivîsiye. Zeynelabidîn di binê wê de jî ev têbinîya nivîsîye:

“1) Tercumeya vê “PEYREW û BERNAMEYA PDK-Tyê” ji xala yek heta dawiyê xala 4an, ji aliyê Mîrahac ve hatiye kirin.
2) Tercûmeya ji xala 5an heta “BEREVANIYA DîROKî” ji aliyê Zinar Soran ve hatiye kirin.
Kontrolkirin û rastkirin rêzimanî jî, ji aliyê nivîskarê pirtûkê ve hatiye kirin” (1).

a) Berî her tiştî “Program û Destûra Partiya Demoqrata Kurdistana Tirkîyê” ya orjînal bi kurdî hatiye nivîsandin. Kurdîya wê jî kurdîyek gelek paqij û delal e. Ji bo çi Zeynelabidîn ev belgeya dîrokî weke xwe û bê ku dest bide, bi awakî orjînal nenivîsîye û tercûmeyek wê nivîsîye?

Eger ev belge bi kurdî tunebûya, mafê Zeynelabidîn hebû ku wî ew tercûmeyî kurdî bikira. Eger ev belge di destê wî de tuneba, wî dikarîbû ji lêkolîna min ya li ser PDKTyê bigirta û çavkanîya wê nîşan bida!

b) Ew têbiniya di kitêba Zeynelabidîn jî numûneyeke gelek balkêş e û dide diyar kirin ku hayê wî ji hinek belge û wesîqeyên PDKTyê tuneye. Ji ber ku ew xalên program û destûra PDKTyê ne tercûma min e; ew ji ber program û destûra PDKTyê ya orjînal ku bi kurdî hatiye nivîsandin, hatine girtin. Ma belgeyek dîrokî bi kurdî hebe, mafê kê heye ku wê belgeyê weke xwe nenivîse û li gor dilê xwe “rast” bike?

Eger ev” tercûme” ya min bûya jî, ma kê ew mafê “kontrolkirin û rastkirina rêzimanî” daye Zeynelabidîn?

2) Zeynelabidîn du wêneyên program û destûra PDKTyê di vê kitêbê de weşandiye. Gelo Zeynelabidîn van herdu wêne ji kî derê peyda kiriye û ji bo çi çavkaniya wan nenivîsîye?

Ev herdu resim min bi xwe ji ber destûr û programa PDKT ya eslî kişandine. Wêneyê berga pêşî ya destûr û programê, teva lêkolîna min ya li ser PDKTyê cara pêşî di sala 1996 û 1997 an de, di rojnameya ARMANCê de ku li Swêdê û bi kurdî derdiket, hatiye weşandin. Herweha bi munasebta salvgerên damezrandina PDKTyê evherdu wêne û ev lêkolîna min bi kurtayî di gelek malperên kurdan de jî hatine weşandin. Vê gavê jî ew lêkolîn û herdû wêne di arşîva gelek malperên kurdî de hene. Xwendevanên ku bixwazin dikarin wê lêkolîna min û van herdu wêneyan ji malpera “Platforma Neteweyî” (www.netewe.com) jî peyda bikin; van wêneyan bi wêneyên ku di kitêba Zeynelabidîn de hatine weşandin de, bide ber hevdu û vê rastiyê bi çavên serê xwe bibînin (2).

3) Beşê “Çalakiyên Partiyê û bûyerên Girîng” yê vê kitêbê ji derveyî guherandina hinek gotin û hevokên bi zanebûn, ji agahdariyên kekê Şakir Epözdemir û nivîsa min ya bi navê PDKT DESTPÊKA QONAXEKE NÛ -Bi munasebeta 45 salîya damezrandina PDKT- hatiye girtin (3). Li gel agahdariyên din Zeynelabidîn tercûmeya min ya axaftina rahmetîyê Saîd Elçî bê ku çavkaniyê nîşan bide weha nivîsîye:

“… Ez ne endamê tu partiyê me. Ez ne dost û ne jî dijminê tu partiyê me. Hûn kesên ku endamên gelek partiyan ne; pêşniyaz û rica min ji we, di nav tengasî û sofitiya partiyan de nemînin. Hûn endamên kîjan pariyê dibin bila bibin, gava menfaetên welatê we kete ortê, derdên xwe bi awakî eşkere bibêjin. Eger partiya we li derdên we xwedî dernekeve, bi ciwanmêrî îstifakirinê bizanibin. Kîjan partiya dibe bila bibe, hurmeta me ji wan re heye. Ew bûjenên demokrasiyê ne.Partiyên ku li ser derd û kulên me ranewestin, tenê ji bona reyên me bigrin bên ber deriyên me, kîjan partiya dibe bila bibe, heta partiya we be jî, bizanibin wan biqewirînin. Bi vê yekê hûn ciwanmêriya xwe bi xelkê didin ispatkirin…”

a) Zeynelabidîn ji kerema xwe re bibêje, te axaftina rahmetliyê Saîd Elçî ya Mitînga Siwêregê ji kî derê girtîye?

Ma ev axaftina rahmetiyê Saîd Elçî ji dervî lêkolîna min ya li ser PDKTyê ku di rojnameya Armancê û hinek malperên kurdî de derketine, li dereke din hatiye weşandin?

Min ew axaftin ji ber kaseta dengê rahmetiyê Saîd Elçî girtiye. Axaftin bi tirkî hatiye kirin û min ew wergerandîye kurdî. Kaset di arşîva min de ye. Eger Zeynelabidîn bibêje min ev axaftin ji nivîsa te girtîye, ji bo çi te çavkanî nîşan nedaye?

b) Zeynelabidîn di tercûmeya min ya vê axaftinê de jî du guherandin kirine:
- Gotina ”organên” bi ”bûjenên” guherandiye.
- Hevoka ”… hîn bibin, ciwanmêr bin, li şexsiyeta xwe xwedî derkevin….” bi vî awayî nivîsandiye: ”Bi vê yekê hûn ciwanmêriya xwe bi xelkê didin ispatkirin… (4).

4) Zeynelabidîn beşê bi sernivîsa ”Nijadperestiya Medyaya Tirkiyê” dîsa ji vê lêkolina min girtiye. Ji bo ku wê gelekî dirêj be, ez dê tenê perçenivîseke min ku Zeynelabidîn di kitêba xwe de nivîsîye, bi xwendevanan re par ve bikim:

”Xwendekar, rewşenbîr û welatparêzên Kurd, li hember van weşanên nîjadperestî bêdeng nemane. .. 19 komeleyên xwendekaran yên kul i ser navên bajarên Kurdistanê hatibûne avakirin, bi belavoke hevbeş bi sernavê ”JI RAYA GIŞTî RE, Kî Kê DIQEWIRîNE? FERMO MEYDAN” belavkirine û bîr û baweriyên nijadperestiya Tirkan protesto kirine.
Li gor hinek agahdariyên taybetî, di amadekarina vê balavokêa hevbeş de, roleke taybetî ya Koma Azadiya Kurdistanê (KAK) çebûye û bi hewldana vê belavokê, cara pêşî bûye ku bi tevger hebûna xwe dane nîşandan. Piştî belavokê, dengvedanek mezin li Kurdistanê çêbûye û ew yek ji bo amadekirina Mitîngên 1967an bûye bingeheke girîng” (5).

Zeynelabidîn di vê derê jî bê ku çavkaniyê nişan bide ev perçenivîs ji lêkolîna min ya li ser PDKTyê girtiye. Bi destûra xwendevanan be, ez ê vê perçenivîsê ji lêkolîna xwe ya ku hê di sala 1996an de min weşandiye neqlî vê derê bikim, da ku xwendevan jî bibînin, bê Zeynelabidin bi çi awayî û bê ku çavkaniya wê nîşanbide, weke malê xwe nivîsîye:

”Xwendekar, rewşenbîr û welatparêzên kurdan, li hemberî van weşanên nîjadperestî bêdeng neman. Ji çar aliyên Kurdistanê telgrafên protestoyê hatin şandin. 19 komeleyên xwendekaran yên ku li ser navên bajarên Kurdistanê hatibûn ava kirin, bi belavokeke hevbeş, ya bi sernivîsa ”JI RAYA GIŞTÎ RE, KÎ KÊ DIQEWIRÎNE? FERMO MEYDANÊ” ! ew nivîs û bîr û baweriyên nîjadperest protesto kirin:

Li gor hinek agahdariyên taybetî, di amadekirina vê belavoka hevbeş de, roleke taybetî ya hevalên Koma Azadiya Kurdistan(KAK)ê çêbûye. KAKê, bi hewldana vê belavokê, cara pêşîn bi tevgerî hebûna xwe daye hîs kirin. Vê belavokê li Kurdistanê dengekî mezin derxist û ji bo amadekirina Mitîngên 1967an bû bingehekî girîng” (6).

5) BERVANIYA DÎROKÎ
Ev beş cihê xemgîniya herî mezin e. Ez herî bêtir ji bi vê neheqiyê êşiyam. Ji ber ku ev Berevaniya Siyasî, ya Şakir Epözdemir e û wî bi munasebeta doza PDKTyê ya 1968an li ser navê xwe daye mahkemeya Antalyayê. Bi rastî jî belgeyek dîrokî ye. Li gor şert û rewşa wê demê berevaniyeke weha cihê pesn û serbilindiyê ye. Herweha hêja ye ku her siyasetmedar, nivîskar û lêkolînerê kurd vê belgeya dîrokî bixwîne.

Lê mixabin Zeynelabidîn di şûna ku vê Berevaniya Siyasî weke ku heq kiriye binivîsîne, wî bi awakî neheqî Derweşê Sado jî kiriyê şirîkê vê Berevaniyê û ji bo ku mijê têxe ser rastiya vê meseleyê, navê rahmetiyê Saîd Elçî jî bi zanebûn bi kar aniye. Zeynelabidîn li ser vê Berevaniya Siyasî weha nivîsîye:

“Di doza PDK-Tyê ya li Antalyayê de, belgeyê herê giring, berevanîya siyasî çendî ku li ser navé Seîd Elçî, Derwêşê Sado û Şakir Epözdemirî hatîye kirin lê ev, berevanîya Partiya Demokrata Kurdistan a Tirkîyê bûye …” (7).

a) Ev bêbextiyek mezin e. Mafê kesekî tuneye ku hinek kesên din bi awakî bêbingeh bike şirîkê berevaniyek weha siyasî. Ev Berevaniya Siyasî tenê ya Şakir Epözdemir e û wî li ser navê xwe daye mahkemeya Anyalyayê.

Em bibêjin Zeynelabidîn xemsarî kirye û bê ku lêkolînekê li ser bike, şaşî û neheqiyek weha li Şakir Epözdemir û dîroka me ya nêzîk kir; ma Derweşê Sado rastiya vê meseleyê nizane û çawa dikare bibe şirîkê şaşî û neheqiyek weha?

b) Ev Berevanî bi tirkî hatiye amade kirin. Min cara pêşî di sala 1996an de beşekî wê wergerand kurdî û di nav lêkolîna xwe ya PDKYyê de di rojnameya Armancê de weşand. Bê guman gava min ev yeka kir, min ew weke ya xwediyê wê yanî Şakir Epözdemir nîşan da û bi awakî neheqî kesek nekir “şirîk”ê vê belgeya dîrokî!

c) Zeynelabidîn gava beşekî vê wergera min ya vê Berevaniyê di kitêba xwe de nivîsandiye, dîsa çavkanîya wê nîşan nedaye (8).

Bê guman di vê kitêbê de gelek şaşî û neheqiyên din jî hene. Lê weke ku min li jor jî diyar kiriye; min xwest ku ez bi kurtayî, bi çend numûyan û hinek pirsan helwesta Zeynelabidîn ya ku li bejna nivîskarî û lêkolîneriyê naye, ji raya giştî re diyar bikim. Ji ber ku Zeynelabidîn bê ku ji min û kekê Şakir Epözdemir bipirse û bê ku çavkaniyên wan nîşan bide, gelek agahdarî û belgeyên me weke ku yê wî ne, nivîsandiye.

Loma jî min weke wezîfe û pêwîst dît ku ez van şaşî û neheqiyên hatine kirin ji raya giştî re diyar bikim. Ji ber ku ev kitêb ji bo raya giştî hatiye weşandin û gelek kes dikare lê hay nebe, ku ev kitêb bi gelek şaşî û neheqiyan hatiye “xemilandin”.

Eger Zeynelabidîn ne bi van agahdarî û belgeyên ku min bi kurtayî nivîsîne re be, bê guman mafê wî jî heye ku ew jî bi “belge” û agahdariyên xwe raya giştî agahdar bike…

Di pêş de, ez dê bixwazim li ser hinek şaşî û agahdariyên din yên şaşî û nerastiyên di vê kitêbê de hatine nivîsandin jî rawestim…

Zinar Soran
Stockholm, 2012-04-16

Têbinî:
(1) Jînewariya Derwêşê Sado, Zeynelabidîn Zinar, Nas Ajans Yayinlari, rûpel 155
(2) Ji bo vê lêkolînê û bergê pêşî yê Destûr û Programa PDKTyê binere: Armanc, Stockholm, hejmar 173 (1996), hejmar 174 (1997), hejmar 177-178 (1997).
(3) Ji bo vê nivîsê binere: www.netewe.com
(4) Binere: Armanc, Stockholm, çiriya paşîn 1996, hejmar 173.
(5) Jînewariya Derwêşê Sado, Zeynelabidîn Zinar, Nas Ajans Yayinlari, rûpel 165-165.
(6) Binere: Armanc, Stockholm, tîrmeh 1997, hejmar 178.
(7) Jînewariya Derwêşê Sado, Zeynelabidîn Zinar, Nas Ajans Yayinlari, rûpel 180.
(8) Binere: Armanc, Stockholm, tîrmeh 1997, hejmar 178.

ez vê cejna kevneşopên ola gelê arî ya herî qedîm, ku em Ezdah(Êzd)î hêjî di nav zargotina xwe de weke; roja gera cin, perî û milyaketan, destpêka cimayî, dawetnebiyên pîroz û nûbûna jiyana hemî giyanberên xwezayî diparêzin, li we û bi taybetî jî li hemî bawermendên Êzdî yên li seranserî pîroz dikim.

Dibêjim, gelek spas ji bo Parlamento û Serokatiya Herêma Kurdistanê, ku ewan ev cejna roja çarşemba serê Nîsanê(18.4.2012) di nav zagon û li seranserî Herêma Kurdistanê de weke roja betlaneya fermî pejirandin.

Hêvîdarim, destkeftiyên mafên hemî civakên gelê Kurd, li seranserî dinyayê û di nav Herêma Kurdistanê de hêjî zêdetir bivin.

Cejna çarşema serê Nîsanê li we pîroz be!

Silav  û Rêz

Kemal Tolan

18.04.12

Dendika destpêka jiyanê li devera Mezopotamya, li Lalişa Nûranî, di wê rojê de hate danîn. Evîndarî û hezkirina mirovahiyê li wir şîn bû û bi peyamên aştî, biratî û tolerans û hezkirina xwezayê ji wir belav bûn û xwe gihande hemû deveran. Ji wê rojê ve, Kurdên Êzdî Çarşemba Sor pîroz dikin.

Îro jî reng, bawerî, adet û toreyên me yên kevnare li wê herêmê zindî ne. Lewma hezkirina Êzdiyan, hezkirina xwe ye, ya nirxên netewî û xwedîderketina li xwe ye.

Bi van hîs û helwestan em Çarşema Sor pîroz dikin. Berê dilê xwe didin Lalişa Pîroz û silavên xwe yên ji dil pêşkêşî xwîşk û birayên xwe dikin…

Gabar ÇIYAN
Enstîtuya Mezopotamya ya Lêkolînê ji bo Mafê Zarokan
Serokê Komîya Karger / Stockholm